Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

SPOTKANIA W SAMO POŁUDNIE Z BIOCHEMIĄ, BIOFIZYKĄ I BIOTECHNOLOGIĄ

SPOTKANIA W SAMO POŁUDNIE Z BIOCHEMIĄ, BIOFIZYKĄ I BIOTECHNOLOGIĄ

„Spotkania w samo południe ..." to prowadzony od 2006 roku cykl wykładów przygotowany z myślą o licealistach, w trakcie którego pracownicy naukowi WBBiB prezentują w przystępny sposób – zawsze ciekawe, a często również zaskakujące – zagadnienia z dziedziny współczesnej biochemii, biofizyki oraz biotechnologii. Prelekcje odbywają się w soboty, zwykle od października do grudnia, o godzinie 12.00 w auli (P0.1.1) kompleksu dydaktyczno-bibliotecznego przy ulicy Gronostajowej 7Wstęp jest bezpłatny. Do udziału w zajęciach zapraszamy serdecznie wszystkich zainteresowanych – zarówno całe klasy, jak i osoby indywidualne.

Od roku 2015 oferujemy uczestnikom „Spotkań" możliwość zobaczenia od środka laboratoriów WBBiB i wzięcia udziału w warsztatach. Ze względu na poziom zaawansowania na warsztaty przyjmowani są uczniowie z klas 2-4.

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

EDYCJA 2020

Drodzy Uczniowie, Szanowni Nauczyciele,
Ze względu na szczególną, pandemiczną sytuację w kraju, w roku 2020 nie możemy Was gościć na III Kampusie UJ w Krakowie, na Wydziale Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii. Dlatego też postanowiliśmy sobotnie „Spotkania w samo południe z biochemią, biofizyką i biotechnologią” przenieść do Internetu.

Tej jesieni nasz cykl składać się będzie z 4 prelekcji, na które – zgodnie z nazwą – zapraszamy o godzinie 12.00.

  • 14 listopada wykład pt. Przeciwciała monoklonalne w biotechnologii i medycynie poprowadzi dr Monika Bzowska z Zakładu Biochemii Komórki.
  • 21 listopada wykład pt. Karotenoidy – barwniki życia wygłosi dr hab. Dariusz Latowski z Zakładu Fizjologii i Biochemii Roślin.
  • 28 listopada na wykład pt. Życie jest formą istnienia białka zaprasza dr Piotr Bonarek z Zakładu Biochemii Fizycznej.
  • 5 grudnia wykład pt. Angiogeneza – sprawa życia i śmierci poprowadzi prof. dr hab. Alicja Józkowicz.

Aby jak najlepiej oddać atmosferę prawdziwych spotkań wykłady zostaną udostępnione na YouTube w określonym czasie i będą dostępne tylko przez godzinę. W trakcie wykładów uruchomiony będzie czat, za pośrednictwem którego będzie można zadawać pytania prowadzącemu. Pytania dotyczące wykładu będziemy także odbierać za pomocą poczty elektronicznej pod adresem dlaszkol.wbbib@uj.edu.pl

Po każdym wykładzie, o godzinie 13.15 na naszym nowym kanale na YouTube odbędzie się spotkania na żywo z wykładowcą, w trakcie którego będzie on odpowiadać na zadane wcześniej pytania.

Autorzy 3 najciekawszych pytań mogą liczyć na nagrody. Nicki/Nazwiska zwycięzców będziemy co tydzień publikować na stronie internetowej, aby mogli się oni z nami skontaktować mailowo i wskazać adres, pod który wyślemy wydziałowe niespodzianki.

Udział w wykładzie oraz w spotkaniu na żywo z wykładowcą nie będzie wymagać wcześniejszej rejestracji. Spotkania zostaną udostępnione na kanale publicznym

Trzymajcie kciuki, by wirus nie pokrzyżował naszych wspólnych spotkań. Do zobaczenia i usłyszenia już wkrótce!

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

WYNIKI KONKURSU NA NAJCIEKAWSZE PYTANIA

Zwycięzcami konkursu na najciekawsze pytania odnoszące się do trzeciego wykładu (z 28 listopada), pt. „Życie jest formą istnienia białka”) zostali: 

  • Paulina Lelek: Jak zabezpieczane przed denaturacją są białka u organizmów żyjących w ekstremalnych warunkach np. u archeowców?
  • Piotr Ożóg: Czy wiadomo jak wyglądało pierwsze białko i skąd się wzięło?
  • Kasia Kubicka: Życie jest formą istnienia białka, ale czy istnieją takie przypadki, gdzie białko może atakować i zabijać organizmy?

Gratulujemy wygranej i prosimy wyżej wymienione osoby o napisanie do nas (dlaszkol.wbbib@uj.edu.pl) i podanie swojego adresu pocztowego oraz rozmiaru T-shirta, który mamy wysłać. 

Zwycięzcami konkursu na najciekawsze pytania odnoszące się do drugiego wykładu (pt. „Karotenoidy – barwniki życia”, z 21 listopada) zostali: 

  • Bartek Kraczek: Jaka jest najstarsza struktura biologiczna, w której udało się znaleźć karotenoidy (np. skamieniała roślina, pióro itp.)?
  • Franciszek Smużny: Czy karotenoidy mają jakąś wartość energetyczną dla naszego organizmu?
  • zuza mar: Czy są badania potwierdzające przypuszczenie, że fukoksantyna pomaga żyć dłużej, czyli przedłużać życie?

Odpowiedzi na większość pytań dotyczących karotenoidów znajdują się na dole strony. Autorów zwycięskich pytań prosimy o e-mail z adresem pocztowym i rozmiarem koszuki, abyśmy mogli wysłać nagrody.

Zwycięzcami konkursu na najciekawsze pytania odnoszące się do pierwszego wykładu (pt. „Przeciwciała monoklonalne w biotechnologii i medycynie”,  z 14 listopada) zostali: 

  • Wiktoria Nowak: Przeciwciała monoklonalne łączą się z receptorami zlokalizowanymi na powierzchni komórki i blokują ich aktywność uniemożliwiając komórce funkcjonowanie. Większość białek powodujących pogłębienie zmian nowotworowych znajduje się wewnątrz komórek, w związku z czym wydaje mi się, że zablokowanie zewnątrzkomórkowego receptora nie może być do końca efektywne. Czy istnieją metody wykorzystujące przeciwciała monoklonalne, które skierowane są do wnętrza komórki?  
  • Okami-dono: W jaki sposób układ immunologiczny jest w stanie rozpoznać komórki nowotworowe? 
  • Vasaq No: Czy przeciwciała powstające w warunkach in vitro są tak samo efektywne, jak te, wyizolowane prosto z osocza? 

Autorów pytań prosimy o napisanie do nas e-maila (dlaszkol.wbbib@uj.edu.pl) i podanie adresu pocztowego, pod który wyślemy nagrody w postaci wydziałowych kubków i koszulek (prosimy o podanie rozmiaru koszulki).  

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

ODPOWIEDZI NA PYTANIA

Zosia Ćwięka
Czy luteina może wzmocnić funkcjonowanie mózgu?
Tak, może i to nie tylko mózgu, ale wszystkich narządów. Wynika to z własności antyutleniających luteiny, a szczególnie polegających na usuwaniu wolnych rodników które jako cząsteczki reaktywne mogą przyczyniać się do szybki i licznych uszkodzeń, np. błon komórkowych. Taka ochronna rola luteiny jest szczególnie istotna w komórkach opartych na metabolizmie tlenowym, a do takich nalezą  komórki budujące mózg.
 
Olga Duchnik
  • Czy zawsze muszą być 2 pierścienie, żeby był karoten?
    Tak jak wspominałem na wykładzie są karotenoidy z jednym pierścieniem, albo w ogóle bez pierścienia.
  • Czy astaksantyna jest dostępna i używana w Polsce? 
    Tak, np. jako suplement diety o silnych własnościach antyutleniających.
  • Czy w komórce chlorofil jest rozkładany szybciej niż karoten, przez co karotenoidy pozostają dłużej np. w liściach? 
    Trudno powiedzieć, który rodzaj barwników rozkładany jest szybciej, na pewno chlorofile rozkładane są wcześniej niż karotenoidy i to właśnie dlatego liście jesienią mają barwy inne niż zielone – chlorofil przed rozkładem maskuje barwy karotenoidów gdyż występuje w liściach znacznie liczniej niż karotenoidy.
  • Czy karotenoidy przyczyniają się do naturalnej opalenizny człowieka? Ułatwiają opalanie? 
    Tak, szczególnie beta karoten, ale tak jak z wszystkim należy zachować umiar w jego spożyciu, szczególnie u palaczy, bo u osób palących beta karoten może nawet ułatwić rozwój raka płuca.
  • Czy karotenoidy pomagają człowiekowi np. w chorobach?
    Można powiedzieć, że zapobiegają rozwojowi chorób: chronią np. przed wieloma rodzajami nowotworów, przed otyłością, cukrzycą, udarami, osłabieniem wzroku.
Paulina Lelek
Czy karotenoidy są stosowane w onkologii?
Jako czynnik profilaktyczny, czyli są stosowane w zapobieganiu nowotworom, a nie jako główny czynnik leczniczy, choć są badania potwierdzające antynowotworowe własności karotenoidów.
 
zuza mar
  • Czy są badania potwierdzające przypuszczenie, że fukoksantyna pomaga żyć dłużej, czyli przedłużać życie? 
    Ze względu na długi czas takich badan nie ma wyników takich badan dotyczących ludzi, ale wyniki badan przeprowadzone na myszach wskazują na ich dłuższą przeżywalność.
  • Czy karoten przywabia zwierzęta tylko kolorem czy zawiera jakieś inne funkcje, które mogą przyciągać zwierzęta? 
    Zgodnie z moją wiedzą tylko barwą.
  • Czy to prawda, że karoteny(np. te w marchewce) ułatwiają przyswajanie witaminy D? 
    Nie wiem, czy były prowadzone takie badania, ale z racji tego, że wiatamina D rozpuszczalna jest w tłuszczach podobnie jako karotenoidy możliwe, że mają one wpływ na jej przyswajanie, natomiast pewne jest, że witamina A, która jest karotenoidem, pochodną beta karotenu wpływa na funkcjonowanie witaminy D. Mozan o tym poczytać więcej tutaj.
  • Czy jest związek pomiędzy karotenoidami a wzrokiem psów, które jest czarno-białe? 
    Widzenie psów nie jest czarno-białe. Psy widzą kolory, ale nie wszystkie. Rozróżniają kolor żółty i niebieski, natomiast faktycznie nie widzą tak jak my to widzimy, kolorów pomarańczowego, czerwonego, fioletowego i zielonego, a więc związek jest, bo widzą karotenoidy, ale nie w takich barwach jak oczy naczelnych
Ola Nędza
  • Czy różni się synteza typu B od syntezy typy M? Czy jest możliwe, aby istniały karotenoidy, których łańcuch jest dłuższy niż 50 węgli? 
    Zagadnienie to było wyjaśnione na wykładzie: ścieżka syntezy typu B polega na dobudowaniu do pirofosforanu farnezylu fragmentu 5-węglowego a ścieżka typu M – 15-węglowego. Zgodnie z moją wiedzą najdłuższy naturalnie występujący karotenoid liczy 50 atomów węgla, ale otrzymano syntetyczny 55-węglowy karotenoid o nazwie „nonflavuxanthin” – więcej na ten temat można przeczytać tutaj.
  • Czy karotenoidy są używane w lekach? 
    Mogą być używane w lekach jako barwniki, natomiast czasem jako główny czynny składnik są używane w licznych suplementach i nutraceutykach.
  • Czy jest możliwe wyhodowanie zmodyfikowanych genetycznie roślin, które do przeprowadzenia fotosyntezy używałyby tylko karotenoidów zamiast chlorofili, aby uniknąć efektu fotodynamicznego? 
    Nie wydaje mi się to możliwe, bo nie znane są systemy fotosyntetyczne zdolne do prowadzenie fotosyntezy bez chlorofili, czy bakterichlorofili.
  • Ile wiązań podwójnych musi być w układzie sprzężonym, aby psy widział karoten? 
    Barwa nie zależy tylko od liczby wiązań podwójnych sprzężonych, ale też od struktury cząsteczki i otoczenia w którym się ona znajduje. Taki karotenoid, aby mógł być postrzegany przez psa, musiałby mieć barwę żółtą lub niebiesko-fioletową.
Małgorzata Michna
Czy inne organizmy są w stanie postrzegać barwy jeśli (w domyśle karotenoidy) mają mniej niż 7 wiązań w układzie sprzężonym? 
Barwa nie zależy tylko od liczby wiązań podwójnych sprzężonych, ale struktury cząsteczki i otoczenia w którym się ona znajduje. Poza tym niektóre zwierzęta, o czym była mowa na wykładzie, bardzo dobrze postrzegają barwy, w tym karotenoidów. 
 
Kajetan Olcoń
  • Czy karotenoidy występują w ludzkim organizmie? 
    Na wykładzie wskazałem na karotenoidy występujące w organizmie człowieka, takie jak np., luteina, czy zeaksantyna. Są też inne, wszystkie pochodzące z pożywienia.
  • Czy suplementowanie karotenoidów (np. fukoksantyny) na terenach malarycznych może zapobiec śmiertelnym skutkom malarii? 
    Są badania potwierdzające antymalaryczne działanie fukoksantyny. Istnieje więc nadzieja na ograniczenie śmiertelnych przypadków malarii.
The unknown
Z czego wynika możliwość pobierania światła z głębin oceanu u karotenoidów? 
Wynika to z ich struktury chemicznej, a szczególnie liczby wiązań podwójnych w układzie sprzężonym i ułożenia w białkach antenowych fotosystemów.
 
Andżelika Rajca
Jeżeli karotenoidy działają przeciwzapalnie, to dlaczego nie stosuje się ich przy reumatoidalnym zapaleniu stawów? 
Dopuszczenie danej substancji do użycia jako lek wymaga wielu lat badań, być może to tylko kwestia czasu.
 
Franciszek Smużny
Czy karotenoidy mają jakąś wartość energetyczną dla naszego organizmu?
Tak, i to dość sporą, podobną do kwasów tłuszczowych.
 
Zuziolekkk
Czy karotenoidy mogą się przekształcać?
Mogą być przekształcane przez enzymy lub mogą ulegać izomeryzacji pod wpływem promieniowania UV. 
 
Bartek Karnas
Czy w przypadku niedoboru zeaksantyny organizm może skutecznie zapobiec efektowi fotodynamicznemu używając samej luteiny? 
Nie, nie może. Zawsze niedobór zeaksantyny obniży wydajność ochrony.
 
Bartek Kraczek
Jaka jest najstarsza struktura biologiczna, w której udało się znaleźć karotenoidy (np. skamieniała roślina, pióro itp.)?
Analiza biochemiczna wskazuje na najstarsze zidentyfikowane karotenoidy sinic i zielonych i purpurowych bakterii siarkowych. Więcej na ten temat można przeczytać tutaj.
 
wiktoria nowak
Czy kobieta w ciąży może pić sok marchewkowy bez ograniczeń i czy nie będzie to miało negatywnego wpływu na płód oraz czy to prawda, że sok marchewkowy ma wpływ na kolor cery dziecka?
Niczego nie powinno się przyjmować bez ograniczeń, a próby spożywania jakiegokolwiek produktu ponad normę należy skonsultować z dietetykiem lub lekarzem.
 
Agata Ogrodzka
Czy możliwe byłoby wyhodowanie zwierząt zmodyfikowanych genetycznie, które mogłyby produkować karotenoidy wspomagające na przykład ich wzrok?
Na to pytanie jest kilka odpowiedzi, w zależności od tego co rozumiemy pod pojęciem wspomagania wzroku. Po pierwsze, jeśli myślimy o tym, by zwierzęta widziały inne rzeczy niż dotychczas (np. postrzegały więcej kolorów) to trzeba zaznaczyć, że to nie karotenoidy wpływają bezpośrednio na to jak widzimy, a białka. Jeśli myślimy o wspomaganiu wzroku przez karotenoidy, w takim sensie, że karotenoidy chronią oczy przed uszkodzeniami wywołanymi przez światło, to na początek można by spróbować wprowadzić więcej tych związków do diety zwierząt. Samo wyhodowanie zwierząt zmodyfikowanych genetycznie produkujących karotenoidy zapewne z czasem byłoby możliwe (podkreślam raz jeszcze, że zwierzęta nie mają odpowiednich enzymów do tworzenia karotenoidów), ale należy pamiętać, że aby organizm prawidłowo funkcjonował konieczna jest równowaga między różnymi elementami. Nadmiar jakichś składników oraz ich nieprawidłowe umiejscowienie w komórce/organizmie, może mieć podobnie negatywne skutki, jak ich niedobór.
 
Alicja K
Czy nadmiar karotenoidów może powodować negatywne skutki?
majster pajster
Czy są karotenoidy, które mogą szkodzić ludziom?
To, czy karotenoidy mogą szkodzić zdrowiu zależy nie tyle od rodzaju karotenoidu, bo same karotenoidy raczej uznawane są za prozdrowotne, ale od tego ile karotenoidów spożywamy i z czym. Udowodniono, że u palaczy beta karoten może stymulować powstanie raka płuca mimo, iż powszechnie uznawany jest za czynnik ochrony przed nowotworami
 
Michał Jaremek 
Czy przemiany formy całkowicie trans w formę cis lub odwrotnie mają jakieś skutki na barwę danego karotenoidu? 
Tak, ale zmiana ta na ogół nie jest dostrzegalna naszym wzrokiem, można ją natomiast zauważyć w widmach absorpcyjnych karotenoidów. Czyli innymi słowy ich postrzegalna barwa się nie zmienia, ale widmo absorbcji ulega zmianie i to pozwala rozróżnić izomery.
 
Martyna Grzyb 
  • Czy karotenoidy mogą wywołać komplikacje genetyczne, choroby?
    Nie są mi znane mutacje stymulowane samymi karotenoidami.
  • Czy z postępem nauki i technologii oraz naszych możliwości możemy liczyć na odkrywanie nowych barwników?
    Jeżeli tak to jaka nauka będzie nam do tego potrzebna najbardziej i gdzie możemy ich szukać?
  • Ciągle odkrywamy nowe barwniki, w tym karotenoidy. Głównie odkrycia mają miejsce u mikroorganizmów, a pomaga nam w tym chemia analityczna.
  • Czy karotenoidy mogą się mutować, przekształcać? Jeżeli mają one taką możliwość, jak to może wpłynąć na ludzi, zwierzęta, rośliny, grzyby i inne organizmy? Jeśli mogą mutować jaki będzie tego wpływ na świat? 
    Podobnie jak w innym przypadku, na to pytanie można odpowiedzieć dwojako, w zależności od tego co rozumiemy pod sformułowaniem, czy karotenoidy mogą się przekształcać. Oczywiście karotenoidy mogą być przekształcane przez odpowiednie enzymy, ale takie procesy nie są nazywane mutacją. Informacja o budowie karotenoidów nie jest (jak w przypadku białek) bezpośrednio zakodowana w kwasach nukleinowych, więc w znaczeniu genetycznym, karotenoidy nie mogą mutować. Mogą oczywiście mutować enzymy, które są odpowiedzialne za powstawanie/przekształcanie karotenoidów. Nawet jeśli pojawią się nowe karotenoidy, to ich działanie na organizmy nie powinno wywierać szkodliwego wpływu. Spodziewałbym się, że będzie on neutralny lub korzystny.